Informacja zwrotna dla ucznia. Jak nie podcinać skrzydeł?

Informacja zwrotna dla ucznia. Jak nie podcinać skrzydeł?

Szkoła – to powinno być miejsce, w którym dzieci zdobywają wiedzę i czują się coraz mądrzejsze. Ale niestety często jest odwrotnie. Szkoła – to powinno być miejsce, w którym dzieci zdobywają wiedzę i czują się coraz mądrzejsze. Ale niestety często jest odwrotnie. 

image

Gdy uwaga nauczycieli i rodziców stale skupia się na słabych stronach ucznia, na tym z czym sobie nie radzi, dziecku trudno czerpać z nauki radość i dumę.

 W pracy domowej czy na sprawdzianie nauczyciel zakreśla czerwonym kolorem wszystkie błędy ucznia. To one rzucają się w oczy, gdy przegląda się zeszyt. Podczas powtarzania przerobionego materiału w szkole i w domu dziecko słyszy: pracuj nad tym, czego nie umiesz. W rozmowach oceniających (na zebraniach czy dniach otwartych) dorośli często kwitują sukcesy ucznia krótkim: „Dobrze”, a potem rozwodzą się nad porażkami i niedociągnięciami.

Trudniej niż w korporacji?

Zastanówmy się przez chwilę, jak taką sytuację zniósłby dorosły pracownik jakiejś firmy – człowiek dojrzały emocjonalnie, znający życie, mający za sobą różne trudne doświadczenia. Powiedzmy, że codziennie przychodzi do pracy i wie (bo nieraz już się o tym przekonał), że szef wytknie mu każde, najdrobniejsze potknięcie. Zakreśli czerwonym flamastrem każdy błąd, zwróci uwagę przy całym zespole kolegów, a przy ocenie pracowniczej będzie mówił głównie o tym, co było źle, a nie o tym, co pozytywne i co wynikało z ciężkiej pracy.

Czujecie to? Ten ciężar ocen, to rozgoryczenie, ten żal i frustrację? Na nic starania, nie liczą się sukcesy. Wciąż tylko uwagi, minusy i krytyka. Pamiętajmy, że w takiej sytuacji postawiliśmy człowieka dorosłego, o ukształtowanej psychice, odpornego na stres dużo bardziej, niż to jest w przypadku dziecka.

Szacunek na wagę złota

Jak zatem ma się czuć uczeń – dziecko jeszcze – jeśli ciągle spotyka się z krytyką i wysokimi wymaganiami? Dzieci ze swej natury chcą czuć miłość i akceptację rodziców, także szacunek i uznanie innych ważnych dla siebie dorosłych.

Nie chodzi tu o pochwały bez pokrycia, poklepywanie po ramieniu i powtarzane w kółko: „Super, jesteś świetny, świetna”. To nie jest uznanie, tylko nic nie znaczący komunikat, często wywołujący u osoby chwalonej raczej zniechęcenie niż przypływ radości.

Nie chodzi także o to, by przemilczać błędy, nie poprawiać ich, nie zauważać. Oczywiście, że uczeń zasługuje na uczciwą ocenę, na rzetelną informację zwrotną. Ale warto dobrze się zastanowić, jak jej udzielamy. Co akcentujemy, na co poświęcamy więcej czasu i miejsca.

Empatia nauczyciela

O czym jeszcze warto pamiętać podczas oceniania pracy ucznia?

1. Wypróbuj metodę zielonego ołówka – podkreślaj i zaznaczaj zielonym kolorem to, co dziecko zrobiło dobrze, nad czym wyraźnie się napracowało i czemu poświęciło dużo energii.

2. Nie zakreślaj błędów na czerwono. Odnieś się do nich w sposób bardziej dyskretny – mniej krzykliwym kolorem dopisz prawidłowe rozwiązanie albo komentarz, w którym jasno wyrazisz, co zostało wykonane źle.

3. Jeśli oddajesz uczniom ocenione prace (np. sprawdziany), rób to taktownie. Oceny nie powinny być widoczne dla sąsiadów z ławki. Wyczytywanie nazwisk z ocenami jest dla dzieci przyczyną dużego stresu – jeśli chcesz jakoś odnieść się do oceny ucznia, zaproś go na rozmowę w cztery oczy. Nigdy nie krytykuj przy kolegach. Uważaj także z pochwałami na forum klasy – prymusi i ulubieńcy nauczycieli często mają ciężkie życie.

4. Jeśli w pracy pisemnej stosujesz komentarze, pisz wyraźnie i nie stosuj skrótów (albo przynajmniej wyjaśnij klasie, co twoje uwagi mogą oznaczać).

5. Bywa, że masz podstawy sądzić, iż pracę domową ucznia wykonali za niego rodzice. Ale nie rzucaj takich sugestii, jeśli nie masz dowodów albo przynajmniej głębokiego przekonania, że tak właśnie było. Informacja zwrotna w tym przypadku należy się nie dziecku, a rodzicom. To oni postanowili przekroczyć zasady obowiązujące w szkole, to oni nadszarpnęli twoje zaufanie. Dziecku daj drugą szansę, by samodzielnie wykonało pracę.

6. Gdy oceniasz ustną wypowiedź albo zadanie przedstawiane przy całej klasie, rób to z szacunkiem dla ucznia. Właśnie pokazujesz dzieciom, jak wyrażać swoje zdanie, jak obchodzić się z czyjąś pracą. Najpierw powiedz o tym, co ci się podobało, co było ciekawe i dobre. Mów o konkretach, doceniaj starania i wysiłek. Zauważaj nieszablonowe pomysły, kreatywność. Mówiąc o błędach, nie żartuj, nie przedrzeźniaj, nie wywołuj śmiechu wśród obserwujących sytuację uczniów.

7. Jak ognia wystrzegaj się wszelkich uogólnień typu: „Jak zwykle nie nauczyłeś się…”, „Czy ty nigdy nie zapamiętasz, że…”, „Znowu słabo”. Obniżają motywację do zera. Po co się starać, skoro nauczyciel i tak nie wierzy, że kiedykolwiek zrobisz coś dobrze?

8. Staraj się powiedzieć cokolwiek dobrego o tym, co uczeń zrobił, powiedział, napisał. Dawaj komunikat zwrotny. Sucha ocena: „Siadaj, trója”, brzmi w uszach dziecka jak: „Nie obchodzisz mnie, nie interesuje mnie, czy się starasz”.

9. Staraj się nie nadawać ocenom specjalnego znaczenia w komentarzach kierowanych do uczniów i rodziców. Jedynka to nie jest koniec świata, szóstka nie jest szczytem marzeń. Uczeń z dwójkami i trójkami tak samo zasługuje na szacunek i uznanie, jak ten piątkowo-szóstkowy. Może nawet trójka wymagała więcej pracy i starań niż szóstka u osoby, która łatwo przyswaja dany materiał.

10. Doceniaj i zauważaj, jeśli dziecko w jakiejś dziedzinie nauki czy twórczości czuje się szczególnie dobrze. Powiedz mu o tym w bezpośredniej rozmowie, nie na forum klasy. Podsuń dodatkowe wskazówki: lektury, ćwiczenia, zadania, zgłoszenia do konkursów. Być może twoje zainteresowanie będzie dla dziecka czymś ważnym, wzmacniającym jego poczucie własnej wartości, nadającym kierunek edukacji. Dzieci każdego dnia w szkole spotykają się z dużymi wyzwaniami, wielu z nich nie są w stanie podołać. Czasem pozytywna uwaga i zainteresowanie jednego nauczyciela to szansa, by dziecko uwierzyło w siebie, poradziło sobie z porażkami w innych przedmiotach. Pamiętaj, że jako nauczyciel każdego dnia możesz mieć ogromny wpływ na swoich uczniów. Staraj się dodawać im sił, a nie podcinać skrzydła.