Nauczyciel - człowiek, który zmienia świat

Nauczyciel - człowiek, który zmienia świat

Czy w czasach, gdy tak łatwy jest dostęp do informacji, tekstów, kursów online, edukacyjnych programów i multimediów, nauczyciel jest jeszcze uczniom do czegoś potrzebny?
My wierzymy, że tak. A nawet mamy na to dowody.

image

Jakiś czas temu w najbiedniejszej części indyjskiego New Delhi, w slumsach, gdzie dzieci nie chodzą do szkoły, znany badacz edukacji prof. Sugata Mitra, przeprowadził eksperyment. W ścianie budynku zamontował komputer z dostępem do internetu. W tamtych czasach nie było jeszcze smartfonów i łączność z globalną siecią informacji była rzadkim przywilejem. Prof. Mitra zostawił komputer, powiedział dzieciom, że mogą z niego korzystać i zniknął, by z oddali obserwować, co się wydarzy. Miejscowe dzieci nie wiedziały, jak posługiwać się klawiaturą i myszą, nie znały angielskiego, nie umiały pisać. A jednak – po dwóch miesiącach większość z nich wiedziała, jak korzystać z komputera i zasobów internetu. Same się jakoś domyśliły.

Wierzę, że dasz sobie radę

Sugata Mitra postanowił kontynuować swój (słynny niebawem w edukacyjnym świecie) eksperyment i kolejnym grupom dzieci z różnych środowisk podarowywał komputery oferujące różne możliwości. Za każdym razem nie dając żadnych wskazówek na temat obsługi sprzętu i nie wyznaczając żadnych zadań, znikał i sprawdzał po czasie, jak dzieci skorzystały z danej im okazji. Za każdym razem okazywało się, że są niemal genialnymi samoukami. Najbardziej spektakularnym przykładem był ten z grupą dwunastoletnich tamilskich dzieci (nieznających żadnego języka, poza rodzimym), które dostały w prezencie komputer z wgranym kursem biotechnologii po angielsku. Po dwóch miesiącach profesor zapytał ich, co zrozumieli, a oni przyznali, że niewiele, jedynie to, iż nieprawidłowości w ekspresji genów powodują choroby dziedziczne (!). Pojęli to, choć nigdy wcześniej nie poznali pojęć związanych z genetyką i nie znali języka.

Czy to znaczy, że dzieci mogą uczyć się same i nie potrzebują do niczego nauczyciela? Mitra (choć zafascynowany potencjałem młodych umysłów) uspokaja. Swoje badania przeprowadzał w różnych wariantach. Zawsze ze znacznie lepszym skutkiem, gdy uczeń miał przy sobie nauczyciela dającego mu wsparcie emocjonalne (opowieść hinduskiego profesora można obejrzeć w internecie, przedstawiał swoje badania w słynnym przemówieniu na TED-zie: https://ed.ted.com/on/EksvczUL).

Jestem po Twojej stronie

A więc nauczyciele są potrzebni? Za odpowiedź niech posłuży inny wykład TED: przemowa charyzmatycznej Rity Pierson o tym, że każde dziecko potrzebuje mistrza. Jeśli zdarza się Wam wątpić w sens swojego zawodu obejrzyjcie koniecznie ten krótki filmik (można ustawić polskie napisy): https://www.youtube.com/watch?v=SFnMTHhKdkw. Oglądałam go już wiele razy i za każdym razem nie umiem powtrzymać wzruszenia, gdy słyszę opowieść o tym, jak wierzący w ucznia nauczyciel może odmieć całe jego życie. Rita Pierson mówi o najgorszej klasie, jaką kiedykolwiek dostała pod opiekę i o tym, jak udało jej przekonać uczniów, że stać ich na wszystko, jeśli tylko będą się uczyć. Ostrzega jednak: dzieci nie nauczą się niczego od kogoś, kogo nie lubią. Trzeba więc zapracować na ich sympatię: traktować je z szacunkiem, umieć przeprosić za błąd, dyskretnie wspierać w potrzebie.

Zobacz, jakie to piękne

Po co to wszystko? Powiecie może, że po latach pracy w zawodzie macie za sobą zbyt wiele rozczarowań, by chcieć tak bardzo się starać?

W przededniu Dnia Nauczyciela chcę Was zachęcić do obejrzenia jeszcze jednego krótkiego przemówienia (także dostępnego z polskimi napisami): https://www.ted.com/talks/benjamin_zander_on_music_and_passion?language=pl

Benjamin Zander, światowej sławy muzyk, dyrygent i nauczyciel muzyki mówi w nim o pasji uczenia, o radości zarażania innych swoją fascynacją. Warto poświęcić chwilę, by posłuchać, jak dzięki jednej krótkiej historii wyjaśnia, czym jest muzyka poważna i dlaczego każdy może poczuć tęsknotę za domem słuchając preludium e-moll Chopina z opusu 28. Jest w jego przemówieniu humor i pasja, i wiara. Jest piękne przesłanie, że to największe szczęście: patrzeć w błyszczące z radości oczy człowieka, któremu pokazało się piękno świata.

Rita Pierson w swoim przemówieniu mówi – bez patosu i bez egzaltacji, z prostotą i autentycznym wzruszeniem – że, tak jak inni nauczyciele urodziła się, żeby zmieniać świat. Wie, jakie to trudne. Edukacja przeżywa reformy i zmiany, dzieci bywają nieznośne, czasem brakuje sił. Ale nauczyciel uczy pomimo wszystko. Do tego został stworzony: żeby odmieniać ludzkie losy, żeby dodawać skrzydeł, wspierać i zagrzewać do walki.

Z okazji Dnia Nauczyciela za tę pracę, za tę wiarę, wytrwałość i pasję bardzo Wam dziękujemy.