Trudny czas dojrzewania

Trudny czas dojrzewania

Współczesne dzieci w wieku 10-11 lat wchodzą w bardzo trudny okres życia. Nie tylko dlatego, że zaczyna się czas dojrzewania, burzy hormonalnej i przemian w mózgu. Dzieci zaczynają mierzyć się z presją sukcesu i idealnego wyglądu, z brakiem tolerancji dla odmienności, z pogardą, prześladowaniami i hejtem. Jak pomagać uczniom odnaleźć się wśród takich zagrożeń?

image

Wychowanie dziecka i przygotowanie go do życia w grupie rówieśników to w głównej mierze zadanie dla rodziców. Ale przychodzi czas, gdy dziecko o swoich sprawach coraz mniej mówi mamie i tacie.

U progu okresu dojrzewania to, co najważniejsze dla młodego człowieka, dzieje się poza jego domem: w szkole, na treningu, wśród kolegów i koleżanek. W tym środowisku zwykle to nauczyciel albo trener jest osobą, która może uważnie obserwować grupę, wyłapywać niepokojące sygnały (takie jak np. dokuczanie, prześladowanie, wyśmiewanie) i w porę reagować. W szkole, lepiej niż w domu, widać, jak dziecko odnajduje się wśród rówieśników, jak reaguje na agresywne zachowania, czy i jak się broni, jaką ma pozycję, jak radzi sobie ze stresem.

Coraz młodsi nastolatkowie cierpią z powodu stresu, zaburzeń nastroju (np. depresji), czy zaburzeń odżywiania, takich jak anoreksja. Już dla dziesięciolatki docinki koleżanek na temat wyglądu mogą być przyczyną obsesyjnego odchudzania (zresztą problem ten dotyczy także chłopców). Dzieci powszechnie korzystają z mediów społecznościowych, gdzie często spotykają się z krytyką.

Tego, z jakimi problemami stykają się współcześni uczniowie już w szkole podstawowej, nie zmienimy. Ale możemy wspierać dzieci i pomagać im przeżyć trudny okres dojrzewania w atmosferze bezpieczeństwa. 

 

Na co warto zwrócić uwagę?

Pamiętaj, że w okresie dojrzewania dla dzieci najważniejsza jest akceptacja rówieśników. Jak ognia unikaj więc zawstydzania uczniów, porównywania ich, zwracania uwagi na jakieś specyficzne cechy wyglądu. Na tym etapie rozwoju młodzi ludzie mają silną potrzebę „wtopienia się w tłum” rówieśników (zidentyfikowania się z nimi, a oddalenia się od swojej rodziny), z której stopniowo będą przechodzić do potrzeby odróżniania się od kolegów i koleżanek. Poszukiwanie swojej tożsamości to złożony proces, związany z silnymi emocjami, które należy uszanować.

Staraj się na swoich uczniów patrzeć z sympatią i w każdym dostrzec mocne strony. Dawaj im różne zadania, tak by każdy mógł się w jakiś sposób wykazać swoimi umiejętnościami. Np. jeśli na lekcjach wychowania fizycznego uczniowie wciąż będą grać w sporty zespołowe, to dzieci z zaburzeniami propriocepcji zawsze będą czuły się gorsze (mniej sprawne, mniej zwinne). Dzięki gimnastyce mają szanse pokazać, że też coś potrafią.

W szkole zwykle zwraca się uwagę na dzieci głośne, energiczne, często zabierające głos. Ale obserwuj także tych cichych i spokojnych. Czy są po prostu introwertykami, ale mają swoje grono przyjaciół, uśmiechają się, angażują w różne działania? Czy raczej wygląda to jak wycofanie, zamknięcie w sobie? Dzieci bardzo podporządkowane, sumienne, grzeczne i odpowiedzialne mogą zmagać się w domu z dużymi problemami (np. chorobą czy uzależnieniem rodziców). Niepokojące może być, jeśli dziecko ubiera się tak, by zasłonić możliwie jak największą powierzchnię ciała (nawet w ciepłe dni) – taki strój może ukrywać zarówno nadmierną szczupłość, jak i nacięcia skóry.

Jeśli coś w zachowaniu konkretnego dziecka cię niepokoi, spróbuj najpierw sprawę przemyśleć na chłodno, może spisać to w formie notatki (pisanie pomaga porządkować myśli). Zależnie od sytuacji możesz porozmawiać z dzieckiem albo rozważyć zaproszenie rodziców na rozmowę (akcentując to, że chodzi o wsparcie dziecka, a nie ukaranie go).

Jeśli tylko masz taką możliwość, proponuj klasie warsztaty i zajęcia dotyczące zapobiegania przemocy, empatycznej komunikacji, mediacji uczniowskich. Może w twojej okolicy prowadzone są zajęcia przybliżające zasady Porozumienia bez Przemocy (NVC – Nonviolent Communication)? To wspaniała inwestycja w rozwój społeczny dzieci, warto namówić szkołę lub rodziców na zorganizowanie takich warsztatów.